و بعضى از ارباب تواريخ منشأ محاربه ميانهء سلطان سنجر و خطاييان را چنين آورده‌اند كه در آن‌وقت بلاد تركستان كه عبارت از كاشغر « 1 » و بلاساغون « 2 » و ختن « 3 » و طراز « 4 » و غير آن باشد در تصرّف تركان خانيه بود . و اين اتراك خود را از نسل افراسياب مىدانستند و در آن اوقات همهء ايشان به شرف اسلام مشرّف شده بودند . و سبب اسلام آن طايفه آن بود كه جدّ ايشان نامش سبق‌قراچا « 5 » بود در خواب ديد كه مردى وجيه و خوش‌منظر از آسمان فرود آمده و به تركى به او گفت كه « مسلمان شو تا عزّت دنيا و آخرت دريابى » پس او در خواب كلمهء شهادت گفت و به شرف اسلام مشرّف شد . و چون از خواب بيدار شد بلاتوقّف اظهار اسلام نموده در سلك ارباب نجات منتظم شد . و بعد از فوت او پسرش ، موسى ، قائم‌مقام او شد و بعد از موسى ، علىّ بن موسى حاكم آن بلاد شد و بعد از وى پسرش ، ايلك خان « 6 » ، كه ملقّب به نصر ارسلان بود ، قائم‌مقام پدر خود شد ، و بعد از ايلك خان پسرش ، ابراهيم ، كه ملقّب به طمغاج خان « 7 » بود به حكومت آن بلاد اشتغال نمود ، و بعد از ابراهيم پسرش ، داود ، كه به قرا خان « 8 » ملقّب بوده ، حاكم آن بلاد شد ، بعد از داود پسرش ، سليمان ، و بعد از وى پسرش ، ارسلان خان محمّد . « 9 » القصّه ، چون حكومت به ارسلان خان محمّد رسيد ، قدر خان به عزم تسخير ولايت ماوراء النهر و تركستان با لشكرى آراسته متوجّه آن صوب شد . ارسلان خان محمّد تاب مقاومت او نياورده از وى گريخته پناه به سنجر برد و دختر خود را به سلطان سنجر داد . بنابراين ، سلطان سنجر ، چنانچه قبل از اين در وقايع سنوات سابقه قلمى شد ، به ماوراء النهر رفته قدر خان را به قتل رسانيده باز آن بلاد را به ارسلان خان محمّد ارزانى داشت . و بعد از اندك روز باز جماعتى از خاقان ترك بر ارسلان خان بيچاره زورآورى كردند و او چون تاب مقاومت نداشت ، كس پيش سلطان سنجر فرستاده مدد خواست . اين نوبت نيز سلطان

--> ( 1 ) . از بلاد سمرقند . ( 2 ) . شهرى در شمال رود سيحون ، نزديك كاشغر . ( 3 ) . شهرى در جنوب كاشغر و بالاى يوزكند . ( 4 ) . شهرى در نزديكى اسفيجاب . ( 5 ) . الكامل ؛ سبق قراخاقان . مينوى در حاشيه بر راحة الصدور ( ص 87 ) به صورت ستق آورده است . ( 6 ) . ايلك خان نصر بن على بن موسى بن ستق كه از 383 - 403 ه . ق سلطنت كرد . ( 7 ) . رجوع شود به پاورقى صفحهء 2922 كتاب . ( 8 ) . الكامل ، غرا خان . ( 9 ) . لقب شاهى تركى محمد بن سليمان بن داود قراخانى است كه پس از استقرار بر تخت سمرقند از سوى سلطان سنجر براى خود انتخاب كرد . ارسلان خان محمد نيز مثل پدر ، با ازدواج با يكى از دختران سنجر ، با سلجوقيان بستگى سببى يافت و در چندسال آينده لااقل دوبار ( 496 و 503 ه . ق ) ، سنجر وى را دربرابر سغون بك ، مدعى ديگر تاج و تخت قراخانى ، كمك نظامى كرد . پريتساك ، اين رقيب را همان حسن بن على دانسته كه سنجر وى را در سال 524 ق / 1030 م بر تخت نشانده بود . - تاريخ ايران كيمبريج ، ترجمه حسن انوشه ، ج 5 ، ص 40 - 139 . اين حسن بن على همان است كه رشيد وطواط او را با لقب كوك‌سغون ناميده است .